پیامدهای ناگوار کاهش پول افغانی در مقابل ارزهای خارجی

هارون

بهای پول افغانی در مقابل ارزهای خارجی نسبت به ماه های گذشته کاهش یافته است و ارزش افغانی در برابر دالر به پایین ترین سطح خود طی سال های گذشته رسیده است. بر اساس آمار بانک ملی افغانستان در جریان سال مالی ۱۳۹۷ خورشیدی ارزش پول افغانی در برابر اسعار خارجی ۴ درصد کاهش را نشان می دهد، اما روپیه پاکستان ۶ درصد، ریال ایران ۱۲ درصد، روپیۀ هندی ۴ درصد و لیرۀ ترکی ۹ درصد در برابر اسعار خارجی کاهش داشته است.

به گفتۀ رئیس بانک مرکزی در دو ماه اخیر تشنج سیاسی موجب بلند رفتن دالر در برابر افغانی گردیده است و این تشنج موجب ایجاد مشکلات برای مردم و تجار کشور گردیده است و این کار بر روند اقتصاد افغانستان و زنده گی عادی مردم بی تاثیر نمی باشد. کارشناسان اقتصادی علت کاهش افغانی را در برابر دالر، توزیع و لیلام کمتر دالر در برابر افغانی طی ماه ها اخیر می دانند و یک تناسب میان افغانی و دالر در بازار وجود نداشته است.

علت دیگر آن کاهش نرخ پول کشورهای همسایه در برابر اسعار جهانی است. افغانستان در مقایسه با کشورهای همسایه و شرکای تجاری از لحاظ سطح تنزیل ارزش پول در سطح پایین قرار دارد. آمار بانک مرکزی نشان می دهد که ذخایر اسعار ناخالص افغانستان به ۸ میلیارد دالر می رسد. همچنان بانک مرکزی افغانستان تورم پول در این کشور را تا ماه قوس (۳،۸) درصد اعلام کرد، درحالی که در پاکستان (۴،۶) و در ایران (۹،۹) درصد بوده است.

اگر وضعیت به این گونه ادامه یابد، به گفتۀ اقتصاد دانان، این امکان وجود دارد که یک دالر تا سال ۲۰۲۰ به صد افغانی برسد. هرچند به گفتۀ بانک مرکزی این یک کاهش موقتی است و بحران های سیاسی و اجتماعی دراین کار بی تاثیر نیست، اما دلیل مهم تر این کاهش، افزایش بیش از حد پول افغانی در بازار است که دولت به دلیل پایان سال مالی مقدار زیاد مطالبات شرکت های طرف قرارداد را به افغانی پرداخته است. سال مالی در افغانستان از اول ماه جدی شروع و الی اخیر ماه قوس ختم می شود.

دلیل دیگر این کاهش را می توان در بی اعتمادی بیش از حد مردم به پول افغانی دانست. مردم تلاش دارند تا افغانی را وارد بازار و ارزهای معتبر از جمله دالر را خریداری و ذخیره کنند. امری که باعث بیش از حد افغانی در بازار می شود. افغانستان سالانه به ارزش ۶،۵ میلیارد دالر واردات دارد و میزان صادرات کشور کمتر از شش صد میلیون دالر است و بدتر از همه خروج میلیارد ها دالر از این کشور بر کاهش افغانی افزوده است.

اقتصاد افغانستان متکی بر واردات است، افزایش ارز دالر به معنی افزایش قیمت کالا نیز بوده می تواند. نوسانی افغانی در هفته های گذشته باعث شد که قیمت هر بوری آرد که کالای اصلی در افغانی است با حدود ۴۰۰ افغانی معادل ۵ دالر گرانتر گردد. که این کار برای قشر متوسط جامعه و در کل کارمندان و تهی دستان گران تمام گردیده است.  به گفتۀ اقتصاد دانان کاهش ارز از یک کشور به معنی وجود مشکلات ساختاری در اقتصاد آن کشور است و این کار می تواند بر میزان عرصۀ تولیدات داخلی و میزان ارز پول در بازار اثرگذار باشد.

نگاهی به صادرات و واردات در کشور نشان می دهد که مشکلات ساختاری دراین کشور بسیار جدی است. افغانستان توان تولید بالا را ندارد که تقاضا برای کالا های تولیدی افغانستان افزایش یابد و باعث افزایش تقاضای پول افغانی در خارج این کشور گردد. خصوصات اقتصاد واراداتی، کاهش ارزش پول کشور وارد کننده است. بانک مرکزی با ترزیق دولار تلاش کرده است ارزش افغانی را در بازار ثابت نگه دارد و ثبات افغانی تا اکنون بر اساس اصول بازار آزاد و میزان عرصه و تقاضا بوده است و این کار توانسته است تا حدی این ثبات را حفظ کند. اما ترزیق دولار در دراز مدت این مشکل را برطرف سازد، باید راه هایی دیگر در این راستا جستجو گردد که آن تولیدات داخلی، افزایش صادرات، ایجاد و توزیع اسناد بها دار برای تجار و شرکت های داخلی و خارجی، فضای امن سیاسی، حکومت پاسخگو به مردم و جامعۀ جهانی، سرمایه گذاری داخلی و خارجی بوده می تواند.

در شرایط کنونی افغانستان تمام دادوستد بزرگ تجارتی، حتا خرید و فروش زمین، خانه، موتر به دالر صورت می گیرد. تجارت ها و قراردادهای بزرگ طرف معامله شان دالر می باشد و این کار می تواند ارزش افغانی را کاهش دهد. زیرا دالر از جمله پول های جهانی است که در حوزۀ اقتصاد جهانی اعتبار جهانی دارد و تمام معاملات بزرگ به این پول صورت می گیرد و افغانستان از این قایده مستثنی نیست. ثبات پول افغانی از خود مولفه های زیاد دارد که باید در درازمدت این مولفه ها در کشور ایجاد گردد.

نوشته‌های مرتبط


Top