چابهار افغانستان را قدرتمندتر خواهد ساخت

ابوبکر سبزوار

یکشنبه ۷ عقرب، هندوستان کار ارسال ۱۵ هزار تُن محمولۀ گندم خود را که هدیه‌ای از طرف مردم هند به مردم افغانستان است از طریق بندر کاندلا به سوی بندر چابهار آغاز کرد. این محموله بعد از رسیدن به بندر چابهار، از راه زمینی به افغانستان منتقل خواهد شد.

 سوشما سواراج وزیر امورخارجۀ هند به این مناسبت گفت که این محموله باعث همگرایی بیشتر هند، افغانستان و ایران خواهد شد و مسیرهای بازرگانی و تجارتی را در منطقه ایجاد می‌ کند. سواراج گفت: بر این باورم این اقدام آغازی بر طیف وسیعی از پیوندها خواهد بود. پیوند فرهنگ به بازرگانی، سنت به تکنولوژی، سرمایه‌ گذاری به فناوری، خدمات به استراتژی و مردم به سیاست خواهد بود.

بعد از اینکه کشورهای افغانستان و هند تصمیم به ایجاد مسیر های جدید تجارتی گرفتند، این بزرگترین مقدار کالاست که از هندوستان و از طریق این بندر به افغانستان ارسال می گردد. هندوستان تعهد کرده تا ۵۰۰ میلیون دلار در بندر چابهار در کنار همکاری‌های جاده‌ای و خطوط ریلی سرمایه‌ گذاری کند.

آغاز کار بندر چاه بهار یک فرصت مهم برای افغانستان می باشد. افغانستان بعنوان یک کشور محاط به خشکه نیازمند راه های ترانزیت از طریق کشورهای همسایه بخصوص پاکستان است. در طول سال های گذشته دولت پاکستان با ایجاد موانع در راه اموال ترانزیت افغانی، ضررهای زیادی را متوجه تجار افغان ساخته است.

تجارت میوۀ تازۀ افغانستان همیشه با موانع از جانب پاکستان مواجه می باشد. در شرایطی‌که هوا گرم است و میوۀ تازه باید بسرعت مراحل گمرکی را طی نموده و صادر شود، پاکستان با ایجاد موانع موجب فاسدشدن بخشی از میوه های صادراتی افغانستان می‌شود.  

به همین دلیل نیز امسال افغانستان و هند تصمیم به ایجاد یک کریدور هوایی برای ارسال میوۀ تازۀ افغانستان به هندوستان نمودند. رئیس جمهور غنی روز سه شنبه ۲۰ جون ارسال اولین محمولۀ تجارتی افغانستان به هند از طریق کریدور هوایی را افتتاح کرد. وی در مراسمی به این مناسبت گفت که می خواهد افغانستان را به یک کشور صادر کننده مبدل سازد! حکومت داد وستد تجارتی با هند را قدمی مهم در رشد اقتصاد کشور عنوان نمود.

این نکته را نیز باید در نظر داشت که گران ترین کرایۀ حمل نقل، انتقال اموال تجارتی از طریق هوایی است و فقط می تواند در مورد اجناسی مقرون به صرفه باشد که قیمت بالا داشته و هزینۀ حمل و نقل هوایی در ازدیاد قیمت تاثیر چندانی برجا نگذارد. اما به هرحال، ایجاد کریدور هوایی برای دادوستد با هند به معنی دور زدن پاکستان و تلاش در جهت یافتن راه های بدیل برای داد وستد با رقیب پاکستان یعنی هند بود.

ایجاد موانع سر راه اموال وارداتی افغانستان و گرفتن دیمرج در بندر کراچی از اموال ترانزیتی موجب خسارات بزرگ به تاجران افغان می شود. به همین دلیل تجار افغان ترجیح دادند تا برای واردات و صادرات، راه ایران را بر پاکستان ترجیح بدهند.

 بعد از سال ۲۰۱۲ بسیاری از تاجران افغان اموال خود را از بنادر کشورهای همسایه غیر از پاکستان بخصوص بندر عباس ایران وارد می کنند که در مقایسه با پاکستان ارزان تر تمام می شود بعنوان مثال یک کانتینر امتعۀ تجارتی از طریق بندر کراچی ۵۰۰۰ دالر مصرف دارد اما همین کانتینر از راه ایران ۳۵۰۰ دالر هزینه بر می دارد. به همین دلیل در میزان واردات اموال تجارتی از مسیر پاکستان نیز کاهش به عمل آمده است.

هندوستان در صدد است تا با سرمایه گذاری در بندر چابهار، اهمیت بندر کراچی را به چالش بکشد. می توان گفت زمانی که بندر چهابهار کاملاً فعال شود، اتکای ترانزیت افغانستان به بندر کراچی بیش از پیش کاسته خواهد شد اما این نکته نیز بسیار مهم است که سرمایه گذاری هندوستان در بندر چابهار تنها به منظور تجارت با افغانستان نیست، بلکه بندری است که هندوستان با استفاده از آن می تواند اموال تجارتی خود را به کشورهای آسیای میانه صادر نماید. چنین فرصتی برای هندوستان هرگز برای پاکستان قابل قبول نیست.

در گذشته پاکستانی ها وعده داده بودند سهولت های بیشتری را برای تجار افغان در نظر خواهند گرفت مثلاً در بندر کراچی و پورت قاسم محلی را برای اموال ترانزیتی افغانستان اختصاص خواهند داد اما در عمل کاری انجام نگرفت.

 

اکنون با شروع داد وستد میان افغانستان و هند از طریق بندر چابهار که در مقایسه با بندر کراچی مسیر نزدیک تری نیز می باشد، افغانستان در موقعیت بهتری در برابر پاکستان قرار گرفته است. چندی قبل رئیس جمهور غنی در برابر ممانعت پاکستان در برابر تجارت افغانستان با هند، دستور داد تا لاری های پاکستانی دیگر حق ندارند داخل خاک افغانستان گردند. او همچنان تهدید کرد که اگر پاکستان در این سیاست خود تغییر وارد نکند، افغانستان نیز حق دارد تا مانع تجارت پاکستان با آسیای میانه از راه افغانستان گردد.

به این ترتیب کاهش اتکا به راه ترانزیتی پاکستان موجب شده است تا افغانستان لااقل در بخش ترانزیت فشار متقابل بر پاکستان وارد سازد و این به معنی قدرت یافتن افغانستان در مقایسه به گذشته در برابر زورگویی های پاکستان است.

نوشته‌های مرتبط


Top