محورهای امیدبخش برای جهان اسلام

محمدفایق هشام

سه تا کشور از میان سایر کشورهای اسلامی به عنوان محورهای امیدبخش برای جهان اسلام شناخته می شود. سیاست و نقش این کشورها در تحولات و تطورات در کشورهای اسلامی بیشترتر محسوس است و ثروت هنگفتی روزانه برای پیشبرد امورات و اعمال سیاست شان در کشورهای اسلامی از سوی این محورها مورد استفاده قرار می گیرد. این سه تا کشور دارای فرهنگ ها و هویت های مختلف قومی و مذهبی اند. که هم از لحاظ تبار و هم از لحاظ مذهب و هم از لحاظ جغرافیا از همدیگر متفاوت اند و دو کشور از میان این سه تا کشور با هم مرز مشترک دارند. اما مشترکات فراوانی میان این سه تا کشور موجود است که بیشترتر از همه دین اسلام، از بارزترین، عمده ترین و بزرگ ترین و برجسته ترین مشترکی از میان مشترکات میان شان است.

دو محور از میان این سه تا محور تاریخ درخشانی از امپراتوری های اسلامی را در خود دارند که بیشتر از همه از سوی کشورهای اسلامی مورد احترام قرار می گیرند و یکی از این سه تا محور خاستگاه و یا محل ظهور اسلام است که این دین فراگیر و همه شمول و ربانی از این محور که حتی ناف جهان شناخته می شود، به دیگر سرزمین ها گسترش یافت که همین اکنون جمعیتی بالغ بر دو میلیارد مسلمان در سراسر دنیا پیرو این دین اند.

قداست

امپراتوری عثمانی در سال ۱۹۲۴ به تاریخ پیوست و جای آن را نظامیان لائیک و دین گریز گرفتند که تا سال های پسا دوهزار میلادی (به استثنای حکومت مرحوم نجم الدین اربکان ۱۹۹۶ – ۱۹۹۷) بر گردۀ مردم ترکیه حکومت کردند.

با به قدرت رسیدن حزب عدالت و توسعه در انتخابات نومبر ۲۰۰۲ فاز جدیدی در سیاست ترکیه هم در سیاست داخلی و هم در سیاست خارجی این کشور و حتی در حوزه های اقتصاد، فرهنگ، ورزش… آغاز گردید که این کشور را از یک کشور عضو ناتو، به کشوری تصمیم گیرنده در بسا از مسایل منطقه یی برون از ناتو، ارتقا یافت. حزب حاکم این کشور که قداست مبارزه بر ضد الحاد و بی دینی و مقاوم در برابر نظامیان دین گریز و مذهب ستیز را در کارنامه دارد و با به قدرت رسیدنش و مبذول داشتن عطف توجه به کشورهای اسلامی، این کشور را محبوب ترین کشور در میان کشورهای اسلامی قرار داد. حتی در کودتای نافرجامی که اخیراً در این کشور به قوع پیوست، نقش مردم در شکست و ریخت این کودتا نشان از این داد که این مردم دیگر خواستار برگشت به عقب نیستند.

در واقع حزب حاکم این کشور میراث دار امپراتوری عثمانی اگرچه که از لحاظ زنجیرۀ زمانی نیست؛ اما پاسدار و حرمت گذار به این امپراتوریِ به تاریخ پیوسته است و بارها از جنگ ها و اعمال آن به دفاع پرداخته است. کاری که در بازۀ زمانی سقوط امپراتوری عثمانی و پیروزی حزب عدالت و توسعه کمتر و حتی هیچ به این همه پرداخته نمی شد.

عربستان سعودی، کشوری که دو مکان مقدس جهان اسلام در آن موقعیت دارد و همه ساله ده ها میلیون مسلمان جهت ادای مناسک حج به این کشور می روند. نگاه های جهان اسلام در مورد این کشور آگنده از حرمت گذاری و نکوبینی است. ثروت هنگفت جاگرفته در قعر زمین در این کشور و سرازیر شدن پول های ناشی از بابت پرداخت حجاج به این کشور، از نعمت های خدادادی است که نصیب این سرزمین شده است.

نقش محمد بن عبدالوهاب نجدی در پیروزی امیر عبدالعزیز و شخصیت خود محمد بن عبدالوهاب نجدی، بار آورده این را که، بیشتر مسلمانان به این خانواده قداست، حرمت و عزت و بزرگی قایل شوند و دودمان سعود تا این دم بر سریر قدرت مانده و در این بازۀ زمانی پهلوهای مختلفی را در جهت بقا و حیات سیاسی سلطنتی این کشور، گرفته است.

جمهوری اسلامی ایران در ۲۲ ماه دلو ۱۳۵۷ شاهد یک انقلاب اسلامی بزرگ در خاورمیانه گردید که بساط شیطنت و توطئه پردازی را از استکبار جهانی برچید و آرامش فعالیت های اطلاعاتی و استخباراتی این استکبار را برهم زد و صفحۀ جدیدی در دنیای اسلام گشوده شد.

بنیادگرایی اسلامی و یا اسلام گرایی یی که پس از سقوط امپراتوری عثمانی شکل گرفت و شهید امام حسن البنا رحمه الله این حرکت سترگ و بجا را کلید زد، این نخستین پیروزی انقلاب اسلامی دیرپا و دوامدار را درج کتاب اسلام گرایی یا بنیادگرایی کرد.

برگشتاندن ایران سکولاریزه و لائیسیته را به اسلام و به اجرا گذاشتن احکام و شعایر اسلامی دراین کشورِ قبلاً لائیک، و دوام آن تا حالا از ثمرهای انقلاب پرشکوه و خجستۀ اسلامی ایران است که هیچ صاحب بصیرتی نمی تواند از آن چشم پوشی کند. حتی هر زمانی که هر یکی از انقلابیون جمهوری اسلامی به رحمت حق می پیوندند، چشم ها را اشک می گیرد و دل ها به یاد آن می سوزد و آدمی را آه سوزنده یی می گیرد.! مگر سیر سیاست خارجی جمهوری اسلامی، در خصوص همسایگان و دیگر کشورهای اسلامی بحثی دیگری است.

به طور کُل می توان گفت که جمهوری اسلامی ایران دارای نظامی ست انقلابی، جمهوری ترکیه و حزب حاکم آن حزبی ست که در اثر مبارزات و خدمات به مردم این کشور، به پیروزی دست یافته و عربستان سعودی یک خانوادۀ سلطنتی است که بیشتر منبع یا مصدر قداست این کشور همان دو مکان مقدسِ مورد احترام مسلمانان دنیا است.

نقش سه محور در بیرون از مرزها

نقش این سه تا کشور در کشمکش ها و جنگ ها در خاورمیانه از این سه تا کشور مخالفان سرسخت و کینه توزی را بجا گذاشته است. با جرقۀ بیداری اسلامی در دنیای اسلام که به سوی به قدرت رسیدن شتافت، شاید سوریه بهای گزاف تری را نسبت به دیگر کشورها پرداخته است. کشوری که هم اکنون هم در آتش جنگ می سوزد و قدرت های جهانی، منطقه یی و همسایه گانش هر یکی برای نفع و منفعت خویش کوتاه از ریختن خون های بی شمار در این کشور نمی آیند.

با شروع جنگ در سوریه که جمهوری اسلامی ایران در کنار دولت مارکسیست اسد قرار گرفت، عربستان سعودی و متحدان آن را در برابر خود یافت که آنان جز حمایت از برخی از گروه های جهادی سوریه چارۀ دیگری نداشتند. اگرچه که سعودی ها خیلی ها تلاش کردند و حتی لابی های آن ها در ایالات متحده لابی کردند تا ایالات متحده علیه سوریه دست به تهاجم نظامی بزند. با این هم ترک ها به عنوان جانب دستگیر و خدمت گزار به ملت سوریه وارد عمل شدند و بیشتر در جستجو و محقق نمودن منافع ملی خویش در پوشش دستگیری و خدمت گزاری به مردم آوارۀ این کشور کوشیدند.

سه کشور اسلامی از خیلی از توان و سعی خویش در این معرکه گذشتند و هر یکی توان ها و ظرفیت های متناسب با وضعیت را در این کشور به تجربه گرفتند و همین کم بود که قدرت های دیگری وارد خاک این کشور شدند و در صدد تأمین منافع خویش در این کشور حضور نظامی شان را نمایاندند.

جمهوری اسلامی علی رغم حمایت و پشتیبانی از دولت مارکسیست اسد، به استخدام و فرستادن مشتی از قاتلان کرایی در جنگ برضد مردم سوریه پرداخت و بخش بزرگی از این لشکر که گفته می شود علیه داعش می جنگد، جنگ های حلب، حومۀ دمشق و سایر مناطق نشان داد که این نیروها کمتر علیه داعش جنگیده اند و بیشتر آنان در قتل های بی شماری در این کشور از مجاهدان سوریه گرفته تا افراد ملکی و افراد خدمات کمک رسانی جنگی و اضطراری سهیم بوده اند.

همین گونه در خبط شرمگین و ننگین که اکنون خاورمیانه در آتش آن می سوزد و پس لرزه های آن معلوم نیست که چه ها برسر این مردم و مردمان دیگر دنیا خواهد آورد این است که سعودی ترکیه و ایالات متحده در پروژۀ داعش نقش خودشان را بازی کردند.

همچنان ترکیه مظالم زیادی را که از حکومت های استبدادی و لائیک پیشین به ارث گرفته علیه کردهای این کشور از در زور و فشار وارد می آید و خیلی از حقوق آنان را نقض کرده و این امر موجب آن شده تا آنان از دیگران ولو اسرائیل طلب کمک نمایند.

جنگ یمن که حالا پایانی به آن دیده نمی شود و تحولات تازه یی در آن کشور دیده می شود، نشان از سرافگنده گی سعودی در برابر حوثی ها در این کشور دارد. ائتلاف به رهبری عربستان اکنون وارد چندمین سال آن می شود که با این که در خاورمیانه نخستین کشوری است که صدها میلیارد دالر را صرف خرید جنگ افزارهای سنگین نظامی از امریکا و بریتانیا کرده است، هنوز نتوانسته است که بخشی از پیروزی در جنگ یمن را نصیب شود. ائتلاف به رهبری سعودی همان گونه که در جنگ سوریه اجرت بگیران جمهوری اسلامی فاجعه های بزرگ و شرمگین و ننگینی را علیه مردم بی دفاع این کشور آفریدند، همین گونه این ائتلاف با بکارگرفتن انواع حملات و با استفاده از تکنولوژی مدرن جنگی هوایی هنوز کوچکترین موفقیتی را نصیب نشده است و ضمن آن علاوه از این که قادر به شکست حوثی ها در این کشور نشده است، بلکه به کشتار و قتل های فجیع از طریق بمباردمان ها بیشتر افراد ملکی و مراکز غیر نظامی را آماج قرار داده است.

سایۀ اختلافات عمیق و گستردۀ این دو کشور که به سوریه، یمن، عراق، لبنان و فلسطین افگنده است، بیشترتر باعث موفقیت های دیگران در منطقه شده است. اکنون به نظر می رسد که امریکا اسرائیل و عرب ها محور تازه یی را علیه نفوذ جمهوری اسلامی در منطقه شکل داده باشند و توافقات پنهانی میان آن ها وجود دارد. از این که عربستان از اسرائیل خواسته بود تا علیه لبنان دست به اقدام نظامی بزند و حتی کمک عربستان به اسرائیل ۲۶میلیارد دالر گفته شده؛ نشان از این می دهد جنگ و آشوب در خاور میانه گسترش می یابد.

این لمیدن عربستان را   در دامان ایالات متحده نشان می دهد که   چه گونه سعودی ها توانستند با کمک گرفتن از دیگران حوزۀ نفوذ شان را در بیرون از مرزها ترسیم کنند و در تحولات منطقه یی شریک گردند و همچنان از ایالات متحده به عنوان پاسبان و چتر حفاظتی و حمایتی طلب کمک نمایند. ”حوادث ۱۹۷۹ (حوادث مکه) نه تنها خاندان سعودی را دچار تشویش نموده بود؛ بل امریکا می ترسید که پس از سقوط شاه در ایران شاید نوبت خاندان سلطنتی سعودی رسیده باشد. دفتر سی.آی.ای در جده کوشید تا جمع آوری اطلاعات دربارۀ اوضاع داخلی عربستان را افزایش دهد؛ اما حادثۀ مکه نشان داد که اطلاعات سی.آی.ای دربارۀ اسلام گرایان افراطی چگونه ناچیز بود. یکی از راه های به دست آوردن چنین اطلاعات تهیۀ وسایل تخنیکی برای استخبارات سعودی بود. بعد از حادثۀ ۱۹۷۹ مکه، سی.آی.ای به استخدام جواسیس در میان آن ها اقدام نمود و همزمان به آن کمپیوتر و وسایل کشف الکترونیکی را به استخبارات سعودی داد تا آن کشور بتواند به مکالمات رادیویی شوروی ها دسترسی پیدا کند.

ترکی (الفیصل) به دفتر مرکزی سی.آی.ای در لنگلی ویرجنیا و پایتخت های اروپایی و عربی سفر نمود تا ببیندکه این کشور ها چه گونه سازمان استخباراتی خود را سامان داده اند. استخبارات سعودی شیوۀ سی.آی.ای را برای سازماندهی مجدد خود انتخاب کرد. ترکی به عنوان رئیس عمومی استخبارات کار می کرد و زیر دست او چندین مدیر بخش  فعالیت می نمودند. یکی از این بخش ها مدیریت عملیات بود که وظیفۀ انجام عملیات مخفی و برقراری تماس با ارگان های خارجی به او سپرده شده بود. ترکی همچنین مدیریت استخبارات را تشکیل داد وظیفۀ آن تهیۀ گزارش روزانه محرم دربارۀ اوضاع امنیتی کشور برای خاندان شاهی بود.“ ص۷۱

”ترکی ماموران سی.آی.ای و ام.آی.شش را که متقاعد می شدند به معاش گزاف به عنوان مشاور استخدام می کرد. او همچنین در برابر پول از کشورهای عربی اطلاعات دریافت می کرد.“۷۲

سعودی ها به طور فزاینده و آشکارا از امریکا در برابر ایران چشمداشت دارند و همین طور جمهوری اسلامی با لمیدن در دامان روسیه به دنبال حفظ و توسعۀ نفوذ خود در خاورمیانه است. ترک ها هم با این که عضو سازمان پیمان اتلانتیک شمالی هستند، اما در تحولات منطقه هم تصامیم مستقلانۀ خود را دارند و با هر کشوری چه قدرت های منطقه یی باشد و چه قدرت های جهانی، روابط تا حدی خوبی دارند. اما در این اواخر روابط ترکیه با ایالات متحده دچار تنش هایی شده است.

جالب این جاست که این کشورها بیشتر می کوشند تا از خود چهرۀ دولت میزبان موضوعات بزرگ اسلامی برجا بگذارند. ترکیه هم در همین تلاش است و نشست هایی را ترتیب می دهد و برگزار می کند که بیشتر جنبۀ اتحاد و همبسته گی میان مسلمانان دارد. همین گونه سعودی ها در تلاش برگزاری چنین مراسم و اجلاس اند و همین گونه جمهوری اسلامی کنفرانس های متعددی را با نام ها و عبارت ها و شعارهای مختلف برگزار می کند. این که در ورای تدویر این گونه محافل و مجالس اهداف دیگری دنبال می شود، بر می گردد به نیات این کشورها.

اما به طور قطع، دشمنی و تنش میان این کشورها به سود هیچ کشوری و هیچ مذهبی و هیچ مردمی نیست. همۀ این کشورها ثروت امت اسلامی را با خرید جنگ افزارهای مدرن و قیمتی به هدر می دهند و از آن علیه بخش هایی از امت اسلامی استفاده می کنند. در حالی که اسرائیل بزرگ ترین و درجه اول ترینِ دشمن جهان اسلام و غاصب سرزمین مقدس فلسطین است، به قوت و عظمت نظامی روز به روز دست می یابد و هنوز از این که سلاح اتومی دارد یا خیر به ابراز آن نپرداخته است؛ ولی بزودی به سرعت در حال اجرای و پیاده نمودن نقشه های شوم خویش است و عملی شدن نقشه ها و سیاست های این کشور جز در سایۀ تشنج میان کشورهای اسلامی، قابل عملی شدن و محقق شدن نیست.

نوشته‌های مرتبط


Top