ترامپ و استراتژی جلوگیری از شکست

وحید مژده

سرانجام بعد از هفت ماه انتظار، رئیس جمهور ترامپ استراتژی جدید خود را در مورد افغانستان اعلام داشت. این تاخیر موجب نگرانی در میان رهبران سیاسی و نظامی امریکا نیز شده بود. چنانچه سناتور جان مک کین رئیس کمیتۀ خدمات دفاعی سنای امریکا چندی قبل در سفر به افغانستان گفته بود: ”ما هیچ راهبردی برای افغانستان نداریم و در حال شکست هستیم. وقتی پیروز نیستید یعنی اینکه در حال شکست خوردن هستید و ارتش ملی افغانستان، در حال تجربه کردن شکست‌ های غیرقابل قبول است.“

وی گفته بود که امریکا بدون داشتن یک راهبرد جدید، نمی ‌تواند به افغانستان نیرو بفرستد. او گفته بود: ”ما باید راهبرد جدیدی در افغانستان داشته باشیم تا بتوانیم سیاست، نحوۀ ماموریت، شمار نیرو، هزینه‌ های مالی و تجهیزات لازم برای سربازان مان را بربنیاد آن مشخص کنیم. من بارها درخواست راهبرد جدید را کرده ام. ما همه می دانیم مشکل اصلی در کاخ سفید است. ما باید در جنگ افغانستان پیروز شویم و آنچه برای برنده شدن نیاز است فراهم شود، اما متاسفانه مشکلاتی در کاخ سفید وجود دارد.“

سرانجام این انتظار به پایان رسید و ترامپ روز دوشنبه ۲۲ اگست راهبرد جدید خود در مورد افغانستان و جنوب آسیا را اعلام نمود که حاصل چند ماه بحث و بررسی اوضاع و مشورت با فرماندهان نظامی و سیاست مداران بود. راهبرد وی که تاکید بر دوام جنگ است، جدید نیست اما تاکتیتکی هایی در آن پیش بینی شده که تا حدی تازه گی دارد.

ترامپ اذعان داشت که امریکا در این جنگ که طولانی ترین جنگ تاریخ این کشور است قربانی های زیاد داده است و زنانی و مردان که در این جنگ سهم گرفتند و قربانی دادند، مستحق پیروز شدن اند.

هدف اصلی در این استراتژی پیروزی در جنگ است. در این استراتژی تعداد سربازان جدید که باید به افغانستان فرستاده شوند مشخص نشده و ظاهراً این کار به شرایط جنگ در افغانستان مربوط دانسته شده است اما این مخفی کاری این احتمال را تقویت می کند که اعزام جنگجویان قراردادی کمپنی های خصوصی در دستور کار است.

ترامپ تعیین تعداد و تقسیم اوقات ورود و خروج سربازان از افغانستان را اشتباه امریکا در گذشته دانست که به نفع تروریست ها تمام شد. در استراتژی جدید، این مسایل از اسرار نظامی خواهد بود و نیز صلاحیت نظامیان در مقایسه به گذشته خیلی بیشتر خواهد شد تا خود نظر به شرایط تصمیم بگیرند.

ترامپ تاکید داشت که هدف فقط و فقط پیروزی در جنگ است و تعریف پیروزی در استراتژی ترامپ، نابودی کامل تروریست ها و جلوگیری از به قدرت رسیدن طالبان به قدرت است. این درحالیست که از سال ۲۰۰۹ تا ۲۰۱۴ امریکا و متحدینش با اعزام حدود ۱۵۰هزار سرباز، شانس خود را در همین زمینه آزمودند و پیروز نشدند.

آنچه که در این استراتژی جدید می نماید، فشار بر پاکستان است که شامل فشار های دیپلوماتیک، اقتصادی و نظامی خواهد شد. ترامپ گفت که وجود پناهگاه های امن برای تروریست ها در خاک پاکستان دیگر برای ما قابل قبول نیست.

تهدید مستقیم پاکستان یک نقطۀ چرخش استراتژیک در سیاست قصر سفید به شمار می آید. جنرال جوزف ووتل فرماندۀ ستاد مرکزی اردوی امریکا (سنتکام) در جریان مشورت با ترامپ در مورد استراتژی امریکا در مورد افغانستان و جنوب آسیا، به پاکستان سفر کرده بود، احتمالاً روی همین موضوع با مقامات نظامی پاکستان تبادل نظر نمود.

ترامپ گفت، که به دنبال ملت سازی در افغانستان نیست. یعنی این کشور در صدد تحمیل شکل خاصی از نظام بر افغانستان نمی باشد. وی همچنان به دولت افغانستان این پیام را داشت که دیگر از چک سفید خبری نخواهد بود که می تواند اشاره به ضرورت مبارزۀ جدی با فساد در حکومت افغانستان باشد. اما موضوع دیگری را نیز مطرح کرد که تحلیل گران کمتر تمایل داشتند تا به آن بپردازند؛ وی به کمک نظامی و اقتصادی افغانستان به امریکا نیز اشاره داشت. این سخن وی را می توان نشان از برنامۀ امریکا برای استفاده از معادن افغانستان برای تمویل جنگ و تامین مصارف نیروهای امریکایی دانست.

ترامپ از کمک های هندوستان به افغانستان به نیکی یاد کرد و ابراز امیدواری نمود که این کمک ها ادامه یابد.

***

اعلام استراتژی جدید امریکا تکرار همان سناریوی جنگ تا پیروزی است که از سال ۲۰۰۱ در افغانستان روی دست گرفته شد. در سال ۲۰۰۹ که اوباما استراتژی خودش را اعلام نمود، کم و بیش همین حرف را اما با ادبیات بهتر بیان داشت. او نیز تاکید بر نقش پاکستان در تامین امنیت در افغانستان داشت و به همین دلیل استراتژی وی (افپاک) نامیده شد. استراتژی اعلام شده از جانب ترامپ تازه گی ندارد، بلکه تاکتیک ها کمی عوض شده است.

فشار بر پاکستان و اینکه اسلام آباد باید به خواست های امریکا تمکین نماید، در افغانستان مورد استقبال قرار گرفت زیرا این اولین بار بود که در طول شانزده سال گذشته، یک رئیس جمهور امریکا به صورت مستقیم و صریح پاکستان را تهدید کرد که اگر با این استراتژی همگام نشود، امریکا مجبور    به اقدامات جدی علیه این کشور خواهد شد. امریکا بیش از این نمی تواند شاهد حضور تروریست ها در خاک پاکستان باشد که نیروهای امریکایی را هدف قرار می دهند.

مقامات پاکستانی در برابر تهدید های ترامپ عکس العمل خشم آلود نشان دادند. کابینۀ پاکستان تحت ریاست شاهد خاقان عباسی بعد از این سخنان ترامپ تشکیل جلسه داد و خواجه آصف وزیر خارجۀ پاکستان گفت، که امریکا بار مسوولیت شکست خود در افغانستان را به دوش ما می اندازد. در جلسه تصمیم گرفته شد تا علیه این سخنان ترامپ احتجاج صورت گرفته و اسلام آباد تلاش های دیپلوماتیک خود را برای جلب حمایت کشورهای دوست تشدید نماید.

در حالی که چین در برابر سخنان ترامپ از پاکستان دفاع کرد، فردای اعلام استراتژی توسط ترامپ، صدراعظم پاکستان عازم عربستان سعودی شد تا حمایت سعودی را از پاکستان جلب نماید. هرچند مقامات پاکستانی اعلام داشتند که نیازی به کمک های امریکا ندارند، اما به نظر می رسد که استراتژی جدید امریکا در مورد افغانستان و جنوب آسیا به خصوص دادن اهمیت به نقش هند در افغانستان موجب نگرانی پاکستان شده است. وزیر خارجۀ پاکستان گفت، که در این استراتژی به هندوستان نقش (نامناسب) و (غیر ضروری) داده شده است.

احسن اقبال وزیر داخلۀ پاکستان در یک کنفرانس مطبوعاتی گفت، که پاکستان بدون توجه به پالیسی امریکا برای افغانستان و جنوب آسیا به مبارزه با تروریسم ادامه خواهد داد.

پیروزی در جنگ افغانستان برای امریکا حیثیت کلیدی دارد و توجه به نقش پاکستان برای تامین امنیت در افغانستان که تا اکنون برای اسلام آباد وسیله ای برای گرفتن کمک از امریکا و کشورهای غربی بود، اینک به دردسر مبدل شده است.

دونالد ترامپ که در دوران کمپاین ریاست جمهوری خویش گفته بود، اگر به قصر سفید راه یابد نیروهای امریکایی را از افغانستان بیرون خواهد کرد، با رسیدن به قدرت مجبور است تا با واقعیت ها مواجه شود که خودش نیز به این مسئله اشاره داشت. پیروز شدن در طولانی ترین جنگ تاریخ امریکا برای ترامپ کار ساده ای نیست.

بسیاری از تحلیل گران سیاسی در امریکا استراتژی اعلام شده از جانب ترامپ را استراتژی جلوگیری از شکست می دانند نه استراتژی برای دست یابی به پیروزی. ”ستیفن کولیسن“ خبرنگار سی ان ان برای قصر سفید در مقاله ای سخنان ترامپ را (مشت کوبیدن به هوا) خوانده و گفته است، باید ترامپ بپذیرد که در جنگ شانزده ساله در افغانستان امکان موفقیت وجود ندارد. او جنگ افغانستان را برای امریکا مشکلی می داند که رهایی از آن دشوار و پیروزی در آن محال است.

نوشته‌های مرتبط


Top